30. Osmanlı padişahı

II. Mahmud

LakaplarıAdlî, Büyük Mahmud, Gâvur Padişah

1808–1839Dağılma Dönemi18 sadrazam10 şeyhülislam

Yeniçeri Ocağı'nı kaldırıp merkezî otoriteyi yeniden kuran, Batı tarzı reformlarla Tanzimat'ın zeminini hazırlayan padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat28 Temmuz 1808 – 28 Haziran 183930 yıl, 335 günvefatAlemdar Mustafa Paşa'nın darbesiyle tahta geçti; otuz bir yıla yakın süren saltanatı ölümüyle sona erdi.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 18 kişi, 19 atama

  1. Çelebi Mustafa Paşadevam1807–1808
  2. Alemdar Mustafa Paşa1808
  3. Çavuşbaşı Memiş Paşa1808–1809
  4. Çarhacı Ali Paşa1809
  5. Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa2. görev1809–1811
  6. Laz Aziz Ahmed Paşa1811–1812
  7. Hurşid Ahmed Paşa1812–1815
  8. Mehmed Emin Rauf Paşa1815–1818
  9. Burdurlu Derviş Mehmed Paşa1818–1820
  10. Ispartalı Seyyid Ali Paşa1820–1821
  11. Benderli Ali Paşa1821
  12. Hacı Salih Paşa1821–1822
  13. Deli Abdullah Paşa1822–1823
  14. Silahdar Ali Paşa1823
  15. Mehmed Said Galip Paşa1823–1824
  16. Benderli Mehmed Selim Sırrı Paşa1824–1828
  17. Topal İzzet Mehmed Paşa1828–1829
  18. Reşid Mehmed Paşa1829–1833
  19. Mehmed Emin Rauf Paşa2. görev1833–1839

Şeyhülislamlar 10 kişi, 14 atama

  1. Arapzade Mehmed Arif Efendidevam1808
  2. Salihzade Ahmed Esad Efendi2. görev1808
  3. Dürrizade Abdullah Efendi1808–1810
  4. Sâmânizade Ömer Hulusi Efendi3. görev1810–1812
  5. Dürrizade Abdullah Efendi2. görev1812–1815
  6. Mehmed Zeynelabidin Efendi1815–1818
  7. Mekkizade Mustafa Asım Efendi1818–1819
  8. Çerkez Halil Efendi1819–1821
  9. Yasincizade Abdülvehhab Efendi1821–1822
  10. Ahmed Reşid Efendi1822–1823
  11. Mekkizade Mustafa Asım Efendi2. görev1823–1825
  12. Kadızade Mehmed Tahir Efendi1825–1828
  13. Yasincizade Abdülvehhab Efendi2. görev1828–1833
  14. Mekkizade Mustafa Asım Efendi3. görev1833–1846
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Çelebi Mustafa Paşa3 Haziran 1807 – 29 Temmuz 1808≈ 1 yıl, 57 günönceki saltanattan devam
Alemdar Mustafa Paşa29 Temmuz 1808 – 15 Kasım 1808≈ 108 gün
Çavuşbaşı Memiş Paşa15 Kasım 1808 – 1 Ocak 1809≈ 47 gün
Çarhacı Ali Paşa1 Ocak 1809 – Mart 1809≈ 2 ay
Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa2. görevMart 1809 – 10 Nisan 1811≈ 2 yıl
Laz Aziz Ahmed Paşa10 Nisan 1811 – 5 Eylül 1812≈ 1 yıl, 147 gün
Hurşid Ahmed Paşa5 Eylül 1812 – 30 Mart 1815≈ 2 yıl, 208 gün
Mehmed Emin Rauf Paşa30 Mart 1815 – 6 Ocak 1818≈ 2 yıl, 281 gün
Burdurlu Derviş Mehmed Paşa6 Ocak 1818 – 5 Ocak 1820≈ 1 yıl, 364 gün
Ispartalı Seyyid Ali Paşa5 Ocak 1820 – 21 Nisan 1821≈ 1 yıl, 108 gün
Benderli Ali Paşa21 Nisan 1821 – 30 Nisan 1821≈ 9 gün
Hacı Salih Paşa30 Nisan 1821 – 11 Kasım 1822≈ 1 yıl, 195 gün
Deli Abdullah Paşa11 Kasım 1822 – 4 Mart 1823≈ 115 gün
Silahdar Ali Paşa4 Mart 1823 – Aralık 1823≈ 9 ay
Mehmed Said Galip PaşaAralık 1823 – 15 Eylül 1824≈ 9 ay
Benderli Mehmed Selim Sırrı Paşa15 Eylül 1824 – 26 Ekim 1828≈ 4 yıl, 41 gün
Topal İzzet Mehmed Paşa26 Ekim 1828 – 28 Ocak 1829≈ 94 gün
Reşid Mehmed Paşa28 Ocak 1829 – 17 Şubat 1833≈ 4 yıl, 19 gün
Mehmed Emin Rauf Paşa2. görev17 Şubat 1833 – 8 Temmuz 1839≈ 6 yıl, 144 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Arapzade Mehmed Arif Efendi21 Temmuz 1808 – 15 Ağustos 180825 günönceki saltanattan devam
Salihzade Ahmed Esad Efendi2. görev15 Ağustos 1808 – 22 Kasım 180899 gün
Dürrizade Abdullah Efendi21 Kasım 1808 – 22 Eylül 18101 yıl, 305 gün
Sâmânizade Ömer Hulusi Efendi3. görev22 Eylül 1810 – 12 Haziran 18121 yıl, 263 gün
Dürrizade Abdullah Efendi2. görev12 Haziran 1812 – 22 Mart 18152 yıl, 283 gün
Mehmed Zeynelabidin Efendi22 Mart 1815 – 27 Ocak 18182 yıl, 311 gün
Mekkizade Mustafa Asım Efendi27 Ocak 1818 – 3 Eylül 18191 yıl, 219 gün
Çerkez Halil Efendi3 Eylül 1819 – 28 Mart 18211 yıl, 206 gün
Yasincizade Abdülvehhab Efendi28 Mart 1821 – 10 Kasım 18221 yıl, 227 gün
Ahmed Reşid Efendi10 Kasım 1822 – 25 Eylül 1823319 gün
Mekkizade Mustafa Asım Efendi2. görev25 Eylül 1823 – 26 Kasım 18252 yıl, 62 gün
Kadızade Mehmed Tahir Efendi26 Kasım 1825 – 6 Mayıs 18282 yıl, 161 gün
Yasincizade Abdülvehhab Efendi2. görev6 Mayıs 1828 – 8 Şubat 18334 yıl, 278 gün
Mekkizade Mustafa Asım Efendi3. görev8 Şubat 1833 – 20 Kasım 184613 yıl, 285 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
20 Temmuz 1785, Topkapı Sarayı, İstanbul
Ölüm
28 Haziran 1839, Çamlıca, Üsküdar, İstanbul eceliyleUzun süren bir hastalıktan sonra Çamlıca'daki köşkte öldü; ölümü huzursuzluk çıkmasın diye birkaç gün gizli tutuldu.
Annesi
Nakşidil Sultan
Babası
I. Abdülhamid 27. Osmanlı padişahı
Tahta çıkan oğulları
Abdülmecid, Abdülaziz
Türbesi
II. Mahmud Türbesi, Divanyolu (Çemberlitaş), Fatih, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 28 Mayıs 1812Bükreş Antlaşması'yla Rusya savaşı bitti; Besarabya elden çıktı.
  2. 15 Haziran 1826Son yeniçeri ayaklanması bastırıldı ve ocak kaldırıldı (Vak'a-i Hayriye).
  3. 20 Ekim 1827Osmanlı-Mısır donanması Navarin'de müttefik filolarınca yakıldı.
  4. 1829Edirne Antlaşması imzalandı; bağımsız Yunan devletinin yolu açıldı.
  5. 8 Temmuz 1833Mehmed Ali Paşa tehdidine karşı Rusya ile Hünkâr İskelesi ittifakı yapıldı.
  6. 1838Sadrazamlık yerine başvekâlet ve nezaretler kurularak kabineye benzer bir düzen denendi.

Kaynak notları

  • Ölüm tarihi: DİA 28 Haziran 1839 verir ve ölümün 30 Haziran'a kadar gizlendiğini belirtir; Vikipedi 1 Temmuz 1839 (metinde ayrıca 2 Temmuz) der. DİA esas alındı.
  • Ölüm nedeni: Vikipedi verem der; DİA son yıllardaki aşırı içki kullanımının yol açtığı, teşhisi tam konamamış bir hastalıktan söz eder.
  • Doğum yeri DİA'da belirtilmiyor; Topkapı Sarayı bilgisi Vikipedi'den.
  • Edirne Antlaşması: DİA tarih olarak 14 Ağustos 1829 verir, Vikipedi maddesinde gün yok; yaygın kabul 14 Eylül 1829'dur. Kaynaklar çeliştiği için yalnız yıl yazıldı.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “II. Mahmud – Vikipedi”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/II._MahmudCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Kemal Beydilli, “MAHMUD II”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 27, 2003, s. 352-357. islamansiklopedisi.org.tr/mahmud-ii--osmanliBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı