19. Osmanlı padişahı

IV. Mehmed

LakaplarıAvcı Mehmed, Vefâî (mahlas)

1648–1687Duraklama Dönemi18 sadrazam16 şeyhülislam

Yedi yaşında tahta geçen, Köprülüler döneminde Girit'in alındığı, Viyana bozgunu sonrası tahttan indirilen padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat8 Ağustos 1648 – 8 Kasım 168739 yıl, 92 güntahttan indirildiYedi yaşında tahta çıktı; Köprülüler döneminde toparlanma, Viyana sonrası bozgunlar; ordu isyanıyla indirildi.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 18 kişi, 20 atama

  1. Sofu Mehmed Paşadevam1648–1649
  2. Kara Murad Paşa1649–1651
  3. Melek Ahmed Paşa1651
  4. Siyavuş Paşa1651
  5. Gürcü Mehmed Paşa1651–1652
  6. Tarhuncu Ahmed Paşa1652–1653
  7. Bıyıklı Koca Derviş Mehmed Paşa1653–1654
  8. İbşir Mustafa Paşa1654–1655
  9. Kara Murad Paşa2. görev1655
  10. Ermeni Süleyman Paşa1655–1656
  11. Deli Hüseyin Paşa1656
  12. Zurnazen Mustafa Paşa1656
  13. Siyavuş Paşa2. görev1656
  14. Boynuyaralı Mehmed Paşa1656
  15. Köprülü Mehmed Paşa1656–1661
  16. Köprülü Fazıl Ahmed Paşa1661–1676
  17. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa1676–1683
  18. Bayburtlu Kara İbrahim Paşa1683–1685
  19. Sarı Süleyman Paşa1685–1687
  20. Köprülü Damadı Abaza Siyavuş Paşa1687–1688

Şeyhülislamlar 16 kişi, 18 atama

  1. Hacı Abdürrahim Efendidevam1647–1649
  2. Bahâî Mehmed Efendi1649–1651
  3. Karaçelebizade Abdülaziz Efendi1651
  4. Ebusaid Mehmed Efendi2. görev1651–1652
  5. Bahâî Mehmed Efendi2. görev1652–1654
  6. Ebusaid Mehmed Efendi3. görev1654–1655
  7. Hüsamzade Abdurrahman Efendi1655–1656
  8. Memikzade Mustafa Efendi1656
  9. Hocazade Mesud Efendi1656
  10. Hanefi Mehmed Efendi1656
  11. Balizade Mustafa Efendi1656–1657
  12. Bolevî Mustafa Efendi1657–1659
  13. Esiri Mehmet Efendi1659–1662
  14. Sunizade Seyit Mehmet Emin Efendi1662
  15. Minkarizade Yahya Efendi1662–1674
  16. Çatalcalı Ali Efendi1674–1686
  17. Ankaravi Mehmed Emin Efendi1686–1687
  18. Debbağzade Mehmed Efendi1687–1688
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Sofu Mehmed Paşa7 Ağustos 1648 – 21 Mayıs 1649≈ 288 günönceki saltanattan devam
Kara Murad Paşa21 Mayıs 1649 – 5 Ağustos 16512 yıl, 76 gün
Melek Ahmed Paşa5 Ağustos 1651 – 21 Ağustos 165116 gün
Siyavuş Paşa21 Ağustos 1651 – 27 Eylül 1651≈ 37 gün
Gürcü Mehmed Paşa27 Eylül 1651 – 20 Haziran 1652267 gün
Tarhuncu Ahmed Paşa20 Haziran 1652 – 21 Mart 1653274 gün
Bıyıklı Koca Derviş Mehmed Paşa21 Mart 1653 – 28 Ekim 16541 yıl, 221 gün
İbşir Mustafa Paşa28 Ekim 1654 – 11 Mayıs 1655195 gün
Kara Murad Paşa2. görev11 Mayıs 1655 – 19 Ağustos 1655131 gün
Ermeni Süleyman Paşa19 Ağustos 1655 – 28 Şubat 1656193 gün
Deli Hüseyin Paşa28 Şubat 1656 – 5 Mart 16566 gün
Zurnazen Mustafa Paşa5 Mart 1656 – 5 Mart 16560 gün
Siyavuş Paşa2. görev5 Mart 1656 – 25 Nisan 165651 gün
Boynuyaralı Mehmed Paşa26 Nisan 1656 – 15 Eylül 1656142 gün
Köprülü Mehmed Paşa15 Eylül 1656 – 31 Ekim 16615 yıl, 46 gün
Köprülü Fazıl Ahmed Paşa31 Ekim 1661 – 19 Ekim 167614 yıl, 354 gün
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa19 Ekim 1676 – 14 Aralık 16837 yıl, 56 gün
Bayburtlu Kara İbrahim Paşa15 Aralık 1683 – 18 Kasım 16851 yıl, 338 gün
Sarı Süleyman Paşa18 Kasım 1685 – 18 Eylül 16871 yıl, 304 gün
Köprülü Damadı Abaza Siyavuş Paşa18 Eylül 1687 – 23 Şubat 1688≈ 157 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Hacı Abdürrahim Efendi25 Nisan 1647 – 18 Temmuz 16492 yıl, 84 günönceki saltanattan devam
Bahâî Mehmed Efendi18 Temmuz 1649 – 2 Mayıs 16511 yıl, 288 gün
Karaçelebizade Abdülaziz Efendi2 Mayıs 1651 – 3 Eylül 1651124 gün
Ebusaid Mehmed Efendi2. görev3 Eylül 1651 – 16 Ağustos 1652347 gün
Bahâî Mehmed Efendi2. görev16 Ağustos 1652 – 2 Ocak 16541 yıl, 139 gün
Ebusaid Mehmed Efendi3. görev2 Ocak 1654 – 1655≈ 2 yıl
Hüsamzade Abdurrahman Efendi11 Mayıs 1655 – 5 Mart 1656298 gün
Memikzade Mustafa Efendi5 Mart 1656 – 5 Mart 16560 gün
Hocazade Mesud Efendi5 Mart 1656 – 17 Temmuz 1656134 gün
Hanefi Mehmed Efendi17 Temmuz 1656 – 21 Kasım 1656127 gün
Balizade Mustafa Efendi21 Kasım 1656 – 23 Mayıs 1657183 gün
Bolevî Mustafa Efendi23 Mayıs 1657 – 20 Mart 16591 yıl, 301 gün
Esiri Mehmet Efendi20 Mart 1659 – 3 Şubat 16622 yıl, 320 gün
Sunizade Seyit Mehmet Emin Efendi3 Şubat 1662 – 21 Kasım 1662291 gün
Minkarizade Yahya Efendi21 Kasım 1662 – 21 Şubat 167411 yıl, 92 gün
Çatalcalı Ali Efendi21 Şubat 1674 – 26 Eylül 168612 yıl, 217 gün
Ankaravi Mehmed Emin Efendi27 Eylül 1686 – 2 Kasım 16871 yıl, 36 gün
Debbağzade Mehmed Efendi2 Kasım 1687 – 13 Şubat 1688103 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
2 Ocak 1642, İstanbul
Ölüm
6 Ocak 1693, Edirne eceliyleTahttan indirildikten sonra gözetim altında yaşadı; çok sevdiği Edirne'de eceliyle öldü.
Annesi
Hatice Turhan Sultan
Babası
I. İbrahim 18. Osmanlı padişahı
Tahta çıkan oğulları
II. Mustafa, III. Ahmed
Türbesi
Turhan Sultan Türbesi, Yeni Cami, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 8 Ağustos 1648Babası İbrahim'in indirilmesiyle yedi yaşında tahta çıkarıldı.
  2. 15 Eylül 1656Köprülü Mehmed Paşa şartlı olarak sadrazamlığa getirildi.
  3. 1669Kandiye'nin alınmasıyla yirmi beş yıllık Girit savaşı sona erdi.
  4. 1672Padişahın katıldığı Lehistan seferinde Kamaniçe alındı, Bucaş Antlaşması yapıldı.
  5. 1683Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Viyana kuşatması bozgunla sonuçlandı.
  6. 8 Kasım 1687Mohaç yenilgisinden sonra ayaklanan ordunun baskısıyla tahttan indirildi.

Kaynak notları

  • Vefâî mahlası Vikipedi'den; DİA mahlas vermez.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “IV. Mehmed (Vikipedi)”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/IV._MehmedCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Abdülkadir Özcan, “MEHMED IV”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 28, 2003, s. 414-418. islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-ivBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı