22. Osmanlı padişahı

II. Mustafa

LakaplarıGazi, İkbâlî (mahlas)

1695–1703Duraklama Dönemi, Gerileme Dönemi5 sadrazam5 şeyhülislam

Avusturya seferlerine bizzat katılan, Zenta bozgunu ve Karlofça Antlaşması'nı yaşayan, Edirne Vakası'yla tahttan inen padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat6 Şubat 1695 – 22 Ağustos 17038 yıl, 197 güntahttan indirildiSeferlere bizzat çıktı; Zenta bozgunu ve Karlofça'dan sonra Edirne Vakası'yla tahtı kardeşi Ahmed'e bıraktı.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 5 kişi

  1. Sürmeli Ali Paşadevam1694–1695
  2. Elmas Mehmed Paşa1695–1697
  3. Köprülü Amcazade Hacı Hüseyin Paşa1697–1702
  4. Daltaban Mustafa Paşa1702–1703
  5. Rami Mehmed Paşa1703

Şeyhülislamlar 5 kişi, 6 atama

  1. Sadreddinzade Sadık Mehmed Efendidevam1694–1695
  2. İmam Mehmed Efendi1695
  3. Hacı Feyzullah Efendi2. görev1695–1703
  4. Paşmakçızade Seyit Ali Efendi1703
  5. Yekçeşm Hüseyin Efendi1703
  6. İmam Mehmed Efendi2. görev1703–1704
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Sürmeli Ali Paşa13 Mart 1694 – 22 Nisan 1695≈ 1 yıl, 40 günönceki saltanattan devam
Elmas Mehmed Paşa3 Mayıs 1695 – 11 Eylül 16972 yıl, 131 gün
Köprülü Amcazade Hacı Hüseyin Paşa17 Eylül 1697 – 4 Eylül 17024 yıl, 352 gün
Daltaban Mustafa Paşa4 Eylül 1702 – 24 Ocak 1703142 gün
Rami Mehmed Paşa25 Ocak 1703 – 22 Ağustos 1703209 gün

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Sadreddinzade Sadık Mehmed Efendi22 Haziran 1694 – 20 Mart 1695271 günönceki saltanattan devam
İmam Mehmed Efendi20 Mart 1695 – 25 Mayıs 169566 gün
Hacı Feyzullah Efendi2. görev25 Mayıs 1695 – 27 Temmuz 17038 yıl, 63 gün
Paşmakçızade Seyit Ali Efendi23 Temmuz 1703 – 1703< 1 yılsonraki saltanatta da sürdü
Yekçeşm Hüseyin Efendi1703 – 1703< 1 yılsonraki saltanatta da sürdü
İmam Mehmed Efendi2. görev25 Temmuz 1703 – 25 Ocak 1704184 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
2 Haziran 1664, Edirne
Ölüm
29 Aralık 1703, Edirne eceliyleTahttan indirildikten yaklaşık beş ay sonra ödem ve mesane hastalığından öldü; zehirlendiği söylentisi de vardır.
Annesi
Gülnûş Emetullah Sultan
Babası
IV. Mehmed 19. Osmanlı padişahı
Tahta çıkan oğulları
I. Mahmud, III. Osman
Türbesi
Turhan Sultan Türbesi, Yeni Cami, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 6 Şubat 1695II. Ahmed'in ölümü üzerine Edirne Sarayı'nda padişahlığını kendisi ilan etti.
  2. 30 Haziran 1695Birinci Avusturya seferine bizzat çıktı; Sakız adası bundan kısa süre önce geri alınmıştı.
  3. 6 Ağustos 1696Azak Kalesi Rus kuşatmasına dayanamayıp teslim oldu.
  4. 11 Eylül 1697Zenta'da Tisa nehrini geçerken ordu Prens Eugène'e ağır bir yenilgi aldı.
  5. 26 Ocak 1699Karlofça Antlaşması ile on altı yıllık savaşlar büyük toprak kayıplarıyla bitti.
  6. 22 Ağustos 1703Edirne Vakası sonunda tahtı kendi rızasıyla kardeşi III. Ahmed'e bıraktı.

Kaynak notları

  • Doğum: DİA 2 Haziran 1664 Edirne, Vikipedi 5 Haziran 1664 (yerini metinde İstanbul, bilgi kutusunda Edirne Sarayı) verir; DİA esas alındı.
  • Tahttan iniş: Vikipedi 16 Ağustos 1703, DİA 22 Ağustos 1703 verir; DİA esas alındı.
  • Ölüm yeri: Vikipedi Topkapı Sarayı, DİA Edirne der; ölüm tarihi DİA'da 'muhtemelen' kaydıyla verilir.
  • Zenta (11 Eylül 1697) ve Karlofça (26 Ocak 1699) günleri DİA'da geçmez; Vikipedi'den alındı.
  • Sona eriş: DİA tahtı 'kendi rızasıyla' bıraktığını yazar; ancak bu Edirne Vakası isyanının sonucudur, bu yüzden 'tahttan indirildi' sayıldı.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “II. Mustafa (Vikipedi)”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/II._MustafaCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Abdülkadir Özcan, “MUSTAFA II”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 31, 2020, s. 275-280. islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-iiBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı