28. Osmanlı padişahı

III. Selim

Lakabıİlhâmî (mahlas)

1789–1807Dağılma Dönemi9 sadrazam10 şeyhülislam

Nizâm-ı Cedîd adıyla kapsamlı askerî ve idari ıslahat başlatan, Kabakçı Mustafa İsyanı'yla tahttan indirilip sonra öldürülen padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat7 Nisan 1789 – 29 Mayıs 180718 yıl, 52 güntahttan indirildiSavaş ortasında tahta çıktı, Nizâm-ı Cedîd ıslahatını başlattı; Kabakçı Mustafa İsyanı'yla tahtı amcazadesi Mustafa'ya bıraktı.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 9 kişi, 10 atama

  1. Koca Yusuf Paşadevam1786–1789
  2. Kethüda Hasan Paşa1789–1790
  3. Cezayirli Gazi Hasan Paşa1790
  4. Rusçuklu Çelebizade Şerif Hasan Paşa1790–1791
  5. Koca Yusuf Paşa2. görev1791–1792
  6. Damat Melek Mehmed Paşa1792–1794
  7. Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa1794–1798
  8. Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa1798–1805
  9. Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa1805–1806
  10. İbrahim Hilmi Paşa1806–1807

Şeyhülislamlar 10 kişi

  1. Mehmed Kamil Efendidevam1788–1789
  2. Mehmed Şerif Efendi2. görev1789
  3. Hamidizade Mustafa Efendi1789–1791
  4. Yahyâ Tevfik Efendi1791
  5. Mekkî Mehmet Efendi2. görev1791–1792
  6. Dürrizade Mehmed Arif Efendi2. görev1792–1798
  7. Mustafa Aşir Efendi1798–1800
  8. Sâmânizade Ömer Hulusi Efendi1800–1803
  9. Salihzade Ahmed Esad Efendi1803–1806
  10. Şerifzade Ataullah Mehmed Efendi1806–1807
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Koca Yusuf Paşa25 Ocak 1786 – 28 Mayıs 1789≈ 3 yıl, 124 günönceki saltanattan devam
Kethüda Hasan Paşa28 Mayıs 1789 – 2 Ocak 1790≈ 218 gün
Cezayirli Gazi Hasan Paşa2 Ocak 1790 – 30 Mart 1790≈ 89 gün
Rusçuklu Çelebizade Şerif Hasan Paşa16 Nisan 1790 – 12 Şubat 1791≈ 300 gün
Koca Yusuf Paşa2. görev12 Şubat 1791 – 4 Mayıs 1792≈ 1 yıl, 84 gün
Damat Melek Mehmed Paşa4 Mayıs 1792 – 21 Ekim 1794≈ 2 yıl, 170 gün
Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa21 Ekim 1794 – 23 Ekim 1798≈ 4 yıl, 2 gün
Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa23 Ekim 1798 – 24 Haziran 1805≈ 6 yıl, 245 gün
Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa24 Eylül 1805 – 13 Ekim 1806≈ 1 yıl, 20 gün
İbrahim Hilmi Paşa13 Ekim 1806 – 3 Haziran 1807≈ 233 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Mehmed Kamil Efendi23 Şubat 1788 – 19 Ağustos 17891 yıl, 177 günönceki saltanattan devam
Mehmed Şerif Efendi2. görev19 Ağustos 1789 – 17 Ekim 178959 gün
Hamidizade Mustafa Efendi17 Ekim 1789 – 13 Mart 17911 yıl, 147 gün
Yahyâ Tevfik Efendi13 Mart 1791 – 27 Mart 179114 gün
Mekkî Mehmet Efendi2. görev27 Mart 1791 – 12 Temmuz 17921 yıl, 107 gün
Dürrizade Mehmed Arif Efendi2. görev12 Temmuz 1792 – 30 Ağustos 17986 yıl, 49 gün
Mustafa Aşir Efendi30 Ağustos 1798 – 11 Temmuz 18001 yıl, 315 gün
Sâmânizade Ömer Hulusi Efendi11 Temmuz 1800 – 21 Mayıs 18032 yıl, 314 gün
Salihzade Ahmed Esad Efendi21 Mayıs 1803 – 14 Kasım 18063 yıl, 177 gün
Şerifzade Ataullah Mehmed Efendi14 Kasım 1806 – 13 Temmuz 1807241 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
24 Aralık 1761, İstanbul, Topkapı Sarayı
Ölüm
28 Temmuz 1808, İstanbul, Topkapı Sarayı öldürüldüAlemdar Mustafa Paşa onu yeniden tahta çıkarmak için saraya girerken IV. Mustafa'nın adamlarınca boğuşma sonunda öldürüldü.
Annesi
Mihrişah Sultan
Babası
III. Mustafa 26. Osmanlı padişahı
Türbesi
Lâleli Camii Türbesi (III. Mustafa'nın yanında), Fatih, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 4 Ağustos 1791Avusturya ile Ziştovi Antlaşması imzalandı.
  2. 9 Ocak 1792Yaş Antlaşması'yla Rus savaşı bitti; Kırım'ın Rusya'ya geçtiği yeniden kabul edildi.
  3. 1793Avrupa usulü eğitilen Nizâm-ı Cedîd ordusu ve buna özel hazine kuruldu.
  4. Temmuz 1798Napolyon Mısır'ı işgal etti; Osmanlı Ocak 1799'da İngiltere ve Rusya ile ittifak kurdu.
  5. 1806Nizâm-ı Cedîd'i Rumeli'ye yayma girişimi Edirne Vak'ası'yla başarısız oldu.
  6. 25-29 Mayıs 1807Kabakçı Mustafa İsyanı Nizâm-ı Cedîd'i kaldırttı ve padişahı tahttan indirdi.

Kaynak notları

  • Nizâm-ı Cedîd'in başlangıcını DİA 1792, Vikipedi ordunun kuruluşu için 1793 olarak verir.
  • Ziştovi ve Yaş antlaşmalarının tam tarihleri Vikipedi'den alındı; DİA metninde gün düzeyinde geçmiyor.
  • Doğum yeri DİA'da belirtilmiyor; Topkapı Sarayı Vikipedi'ye dayanıyor.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “III. Selim”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/III._SelimCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Kemal Beydilli, “SELİM III”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 36, 2009, s. 420-425. islamansiklopedisi.org.tr/selim-iiiBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı