26. Osmanlı padişahı

III. Mustafa

LakaplarıGazi, Cihangir (mahlas)

1757–1774Gerileme Dönemi, Dağılma Dönemi10 sadrazam9 şeyhülislam

Tasarrufçu yönetimiyle bilinen, 1768 Osmanlı-Rus Savaşı'nı başlatan ve Çeşme baskını ile Kırım'ın işgalini gören padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat30 Ekim 1757 – 21 Ocak 177416 yıl, 83 günvefatIII. Osman'ın ölümüyle tahta çıktı; tasarrufla biriktirdiği hazineyi 1768 Rus savaşında tüketti ve savaş bitmeden öldü.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 10 kişi, 11 atama

  1. Koca Mehmed Ragıp Paşadevam1757–1763
  2. Tevkii Hamza Hamit Paşa1763
  3. Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa3. görev1763–1765
  4. Muhsinzade Mehmed Paşa1765–1768
  5. Silahdar Mahir Hamza Paşa1768
  6. Yağlıkçızade Mehmed Emin Paşa1768–1769
  7. Moldovancı Ali Paşa1769
  8. İvazzade Halil Paşa1769–1770
  9. Silahdar Mehmed Paşa1770–1771
  10. Muhsinzade Mehmed Paşa2. görev1771–1773
  11. İzzet Mehmed Paşa1773–1775

Şeyhülislamlar 9 kişi, 10 atama

  1. Damadzade Feyzullah Efendidevam2. görev1757–1758
  2. Mehmet Salih Efendi1758–1759
  3. Çelebizade İsmail Asım Efendi1759–1760
  4. Veliyyüddin Efendi1760–1761
  5. Ebubekirzade Ahmed Efendi1761–1762
  6. Dürrizade Mustafa Efendi2. görev1762–1767
  7. Veliyyüddin Efendi2. görev1767–1768
  8. Pirizade Osman Sahib Efendi1768–1770
  9. Mirzazade Seyit Mehmet Sait Efendi1770–1773
  10. Seyyid Mehmed Şerif Efendi1773–1774
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Koca Mehmed Ragıp Paşa12 Ocak 1757 – 8 Nisan 1763≈ 6 yıl, 88 günönceki saltanattan devam
Tevkii Hamza Hamit Paşa11 Nisan 1763 – 29 Eylül 1763171 gün
Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa3. görev29 Eylül 1763 – 30 Mart 17651 yıl, 182 gün
Muhsinzade Mehmed Paşa30 Mart 1765 – 7 Ağustos 17683 yıl, 130 gün
Silahdar Mahir Hamza Paşa7 Ağustos 1768 – 20 Ekim 176874 gün
Yağlıkçızade Mehmed Emin Paşa20 Ekim 1768 – 12 Ağustos 1769296 gün
Moldovancı Ali Paşa12 Ağustos 1769 – 12 Aralık 1769122 gün
İvazzade Halil Paşa13 Aralık 1769 – 25 Aralık 17701 yıl, 12 gün
Silahdar Mehmed Paşa25 Aralık 1770 – 11 Aralık 1771351 gün
Muhsinzade Mehmed Paşa2. görev11 Aralık 1771 – 6 Ağustos 17731 yıl, 238 gün
İzzet Mehmed Paşa11 Ağustos 1773 – 7 Temmuz 1775≈ 1 yıl, 331 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Damadzade Feyzullah Efendi2. görev18 Şubat 1757 – 26 Ocak 1758342 günönceki saltanattan devam
Mehmet Salih Efendi26 Ocak 1758 – 30 Haziran 17591 yıl, 155 gün
Çelebizade İsmail Asım Efendi1759 – 16 Şubat 1760≈ 1 yıl
Veliyyüddin Efendi16 Şubat 1760 – 6 Eylül 17611 yıl, 202 gün
Ebubekirzade Ahmed Efendi6 Eylül 1761 – 29 Nisan 1762235 gün
Dürrizade Mustafa Efendi2. görev29 Nisan 1762 – 23 Nisan 17674 yıl, 359 gün
Veliyyüddin Efendi2. görev23 Nisan 1767 – 25 Ekim 17681 yıl, 185 gün
Pirizade Osman Sahib Efendi16 Ekim 1768 – 2 Mart 17701 yıl, 137 gün
Mirzazade Seyit Mehmet Sait Efendi3 Mart 1770 – 20 Ağustos 17733 yıl, 170 gün
Seyyid Mehmed Şerif Efendi20 Ağustos 1773 – 27 Şubat 1774191 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
28 Ocak 1717, Edirne
Ölüm
21 Ocak 1774, İstanbul, Topkapı Sarayı eceliyleRus savaşındaki ağır yenilgilerin üzüntüsüyle sağlığı bozuldu; savaş bitmeden elli altı yaşında öldü.
Annesi
Mihrişah Emine Sultan
Babası
III. Ahmed 23. Osmanlı padişahı
Tahta çıkan oğulları
III. Selim
Türbesi
Lâleli Camii Türbesi, Fatih, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 8 Nisan 1763Saltanatının ilk yıllarına istikrar getiren Sadrazam Koca Râgıb Paşa öldü.
  2. 1768Yeterli hazırlık yapılmadan Rusya'ya savaş açıldı.
  3. 6-7 Temmuz 1770Akdeniz'e gelen Rus donanması Çeşme'de Osmanlı filosunu yaktı.
  4. 6 Temmuz 1771Avusturya ile para ve toprak karşılığında sonuçsuz kalan bir ittifak yapıldı.
  5. Temmuz 1771Rus kuvvetleri Eflak-Boğdan'ın ardından Kırım'ı da işgal etti.
  6. 10 Ocak 1774Avrupa usulü eğitim gören Sürat Topçuları Ocağı kuruldu.

Kaynak notları

  • Annesinin adı bazı eserlerde Mihrimah olarak geçer; DİA bunu yanlış sayar. Vikipedi 'Emine Mihrişah Kadınefendi' biçimini kullanır.
  • Defterlerde saltanat dönem sınırı yüzünden iki dala ayrılır; tek kesintisiz saltanattır.
  • Ölüm yeri DİA'da açıkça yazılmıyor; Topkapı Sarayı Vikipedi'ye dayanıyor.
  • DİA künyesi baskı yılını 2020 olarak veriyor (31. cilt).

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “III. Mustafa”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/III._MustafaCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Kemal Beydilli, “MUSTAFA III”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 31, 2020, s. 280-283. islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-iiiBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı