Osmanlı şeyhülislamı
Mekkî Mehmet Efendi
1787–1792Dağılma Dönemi2 kez şeyhülislam oldu
I. Abdülhamid ve III. Selim dönemlerinde iki kez şeyhülislam olan; divan sahibi şair, ta'lik ustası ve Mekkizade Mustafa Âsım Efendi'nin babası.
Şeyhülislamlıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 116.1. görev | 24 Kasım 1787 – 23 Şubat 1788 | I. AbdülhamidDağılma Dönemi | 91 gün | azilMüftîzâde Ahmed Efendi'nin yerine geldi; I. Abdülhamid Mehmed Kâmil Efendi'yi tercih edince üç ay sonra azledildi. |
| 121.2. görev | 27 Mart 1791 – 12 Temmuz 1792 | III. SelimDağılma Dönemi | 1 yıl, 107 gün | azilYaşlılığı ve işleri başkalarına bırakması üzerine III. Selim, ıslahatlar için daha güçlü biriyle çalışmak isteyerek onu azletti |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Mekkî Mehmet Efendi listede #90 numaralı şeyhülislamdır.
Hayatı
- Köken
- ilmiye ailesiSaraydaki kilâr-ı hassa ağalığından Mekke kadılığına yükselen Halil Efendi'nin oğlu; Sahn müderrisliği ve kadılıklarla ilerledi
- Doğum
- Mekke, 1714
- Aile
- Mekkizade
- Ölüm
- eceliyle (İstanbul (Rumelihisarı), 1797)
Akrabaları
- oğluMekkizade Mustafa Asım Efendi1818–1846
Eserleri
- Dîvân-ı Mekkî
- Mürşidü'l-vârisîn fî Ahvâli'l-erbaîn
- Tevessül
- Tahmîs-i Kasîde-i Bürde
- Hâşiye alâ Tefsîri'l-Beyzâvî
Eser adları kaynaklarda geçtiği biçimiyle; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- Listedeki 121. satır (Mekki_Mehmed_Efendi, 1791-1792) aynı kişidir; DİA'ya göre ikinci şeyhülislamlığı 27 Mart 1791-12 Temmuz 1792 arasıdır ve azille sona ermiştir.
- Vikipedi doğum yerini İstanbul, ölümü 1792 ve görevde der; DİA Mekke doğumlu olduğunu, 12 Temmuz 1792'de azledildiğini ve 12 Kasım 1797'de öldüğünü yazar. DİA esas alındı.
- Danişmend ve Uzunçarşılı ilk azil tarihini 26 Cemâziyelevvel olarak verir.
- Vikipedi'deki dedesinin Mezomorto Hüseyin Paşa olduğu bilgisi DİA'da yoktur.
- Vikipedi listesinde Mekki Mehmed Efendi adlı ayrı bir kırmızı bağlantıyla da geçiyor; DİA'ya göre aynı kişi olduğu için iki kayıt birleştirildi.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Mekkî Mehmet Efendi”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Mekkî_Mehmet_EfendiCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar; CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm AnsiklopedisiTahsin Özcan, “MEKKÎ MEHMED EFENDİ”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 28, 2003, s. 577-578. islamansiklopedisi.org.tr/mekki-mehmed-efendiBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.