Osmanlı şeyhülislamı
Hacı Feyzullah Efendi
1688–1703Duraklama Dönemi, Gerileme Dönemi2 kez şeyhülislam oldu
II. Mustafa'nın hocası olarak devlet işlerine hâkim olan, akraba kayırması tepkisiyle Edirne Vakası'nda öldürülen şeyhülislam.
Şeyhülislamlıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 58.1. görev | 14 Şubat 1688 – 2 Mart 1688 | II. SüleymanDuraklama Dönemi | 16 gün | azilSiyavuş Paşa'yı öldüren yeniçeriler mührü elinden aldı; Erzurum'a gönderildi |
| 65.2. görev | 25 Mayıs 1695 – 27 Temmuz 1703 | II. MustafaDuraklama Dönemi, Gerileme Dönemi | 8 yıl, 63 gün | azilNüfuzunu kötüye kullanmasına ve kayırmacılığa duyulan öfkeyle çıkan Edirne Vakası'nda görevden alındı |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Hacı Feyzullah Efendi listede #46 numaralı şeyhülislamdır.
Hayatı
- Köken
- ilmiye ailesiErzurum müftüsü Seyyid Mehmed Efendi'nin oğlu; Vani Mehmed Efendi'nin damadı olarak şehzade hocalığına getirildi
- Doğum
- Erzurum, 1639
- Aile
- Feyzullah Efendi ailesi
- Ölüm
- idam (Edirne, 1703)
Akrabaları
- oğluSeyyid Murtaza Efendi1750–1755
- oğluFeyzullahefendizade Mustafa Efendi1736–1745
- damadıMirzazade Şeyh Mehmed Efendi1730–1731
- torunuMehmed Kamil Efendi1788–1789
Eserleri
- Fetâvâ-yı Feyziyye
- Nesâyihu'l-mülûk
- Kitâbü'l-Ezkâr
- Letâifnâme
- Riyâzü'r-rahme
Eser adları kaynaklarda geçtiği biçimiyle; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- Listedeki ad 'Hacı Feyzullah Efendi'dir; Ebusaidzade Feyzullah Efendi ile karıştırılmamalı.
- İlk azlinin sebebi: Vikipedi saraya çağrıldığında gitmediği için azledildiğini, DİA ise isyancıların mührü aldığını yazar.
- Ölümü resmî infazdan çok isyancıların elinde gerçekleşti; Vikipedi'ye göre yeni şeyhülislam İmam Mehmed Efendi idam fetvası verdi. Ölüm günü 3 Eylül 1703.
- Seyyidliği Silahdar Tarihi'ne dayanarak tartışmalı sayılır (Vikipedi).
- Oğulları Seyyid Murtaza ve Mustafa Efendi Vikipedi bilgi kutusunda adlarıyla geçer; DİA yalnız oğullarından şeyhülislam olanlar bulunduğunu söyler.
- Damadı Mirzazade Şeyh Mehmed Efendi ve kızından torunu Mehmed Kâmil Efendi, DİA maddesinin ilişkili maddeler kutusunda ve kendi DİA maddelerinde geçer.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Feyzullah Efendi”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Feyzullah_EfendiCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar; CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm AnsiklopedisiMehmet Serhan Tayşi, “FEYZULLAH EFENDİ, Seyyid”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 12, 1995, s. 527-528. islamansiklopedisi.org.tr/feyzullah-efendi-seyyidBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.