24. Osmanlı padişahı

I. Mahmud

LakaplarıGazi, Kambur Mahmud, Sebkatî (mahlas)

1730–1754Gerileme Dönemi16 sadrazam12 şeyhülislam

Patrona Halil isyancılarını tasfiye eden, Belgrad'ı geri alıp uzun bir barış devri açan, İstanbul'u bentler ve çeşmelerle donatan padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat2 Ekim 1730 – 13 Aralık 175424 yıl, 72 günvefatPatrona Halil İsyanı'nın ardından tahta çıktı; asileri tasfiye edip uzun bir barış dönemi bırakarak sarayda öldü.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 16 kişi, 17 atama

  1. Nevşehirli Damat İbrahim Paşadevam1718–1730
  2. Silahdar Damat Mehmed Paşa1730–1731
  3. Kabakulak İbrahim Paşa1731
  4. Topal Osman Paşa1731–1732
  5. Hekimoğlu Ali Paşa1732–1735
  6. Gürcü İsmail Paşa1735
  7. Silahdar Damat Dimetokalı Mehmed Paşa1736–1737
  8. Muhsinzade Abdullah Paşa1737
  9. Yeğen Mehmed Paşa1737–1739
  10. Hacı İvazzade Mehmed Paşa1739–1740
  11. Nişancı Şehla Hacı Ahmed Paşa1740–1742
  12. Hekimoğlu Ali Paşa2. görev1742
  13. Seyyid Hasan Paşa1742–1746
  14. Tiryaki Hacı Mehmed Paşa1746–1747
  15. Seyyid Abdullah Paşa1747–1750
  16. Divitdar Mehmed Emin Paşa1750–1752
  17. Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa1752–1755

Şeyhülislamlar 12 kişi

  1. Mirzazade Şeyh Mehmed Efendidevam1730–1731
  2. Paşmakçızade Abdullah Efendi1731–1732
  3. Damadzade Ahmed Efendi1732–1733
  4. Ebuishakzade İshak Efendi1733–1734
  5. Dürri Mehmed Efendi1734–1736
  6. Feyzullahefendizade Mustafa Efendi1736–1745
  7. Pirizade Mehmed Sahib Efendi1745–1746
  8. Hayatizade Mehmed Emin Efendi1746
  9. Seyit Mehmet Zeynelabidin Efendi1746–1748
  10. Ebuishakzade Mehmet Esat Efendi1748–1749
  11. Halilefendizade Mehmed Said Efendi1749–1750
  12. Seyyid Murtaza Efendi1750–1755
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Nevşehirli Damat İbrahim Paşa9 Mayıs 1718 – 16 Ekim 1730≈ 12 yıl, 159 günönceki saltanattan devam
Silahdar Damat Mehmed Paşa16 Ekim 1730 – 23 Ocak 173199 gün
Kabakulak İbrahim Paşa23 Ocak 1731 – 11 Eylül 1731231 gün
Topal Osman Paşa21 Eylül 1731 – 12 Mart 1732173 gün
Hekimoğlu Ali Paşa12 Mart 1732 – 14 Temmuz 17353 yıl, 124 gün
Gürcü İsmail Paşa14 Temmuz 1735 – 25 Aralık 1735164 gün
Silahdar Damat Dimetokalı Mehmed Paşa10 Ocak 1736 – 5 Ağustos 17371 yıl, 207 gün
Muhsinzade Abdullah Paşa6 Ağustos 1737 – 19 Aralık 1737135 gün
Yeğen Mehmed Paşa19 Aralık 1737 – 23 Mart 17391 yıl, 94 gün
Hacı İvazzade Mehmed Paşa17 Mart 1739 – 23 Haziran 17401 yıl, 92 gün
Nişancı Şehla Hacı Ahmed Paşa22 Temmuz 1740 – 7 Nisan 17421 yıl, 259 gün
Hekimoğlu Ali Paşa2. görev21 Nisan 1742 – 4 Ekim 1742166 gün
Seyyid Hasan Paşa4 Ekim 1742 – 10 Ağustos 17463 yıl, 310 gün
Tiryaki Hacı Mehmed Paşa11 Ağustos 1746 – 24 Ağustos 17471 yıl, 13 gün
Seyyid Abdullah Paşa24 Ağustos 1747 – 2 Ocak 17502 yıl, 131 gün
Divitdar Mehmed Emin Paşa9 Ocak 1750 – 1 Temmuz 17522 yıl, 174 gün
Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa1 Temmuz 1752 – 16 Şubat 1755≈ 2 yıl, 228 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Mirzazade Şeyh Mehmed Efendi30 Eylül 1730 – 17 Mayıs 1731229 günönceki saltanattan devam
Paşmakçızade Abdullah Efendi17 Mayıs 1731 – 24 Şubat 1732283 gün
Damadzade Ahmed Efendi24 Şubat 1732 – 22 Ekim 17331 yıl, 240 gün
Ebuishakzade İshak EfendiEkim 1733 – 31 Ekim 1734≈ 1 yıl
Dürri Mehmed Efendi31 Ekim 1734 – 13 Nisan 17361 yıl, 164 gün
Feyzullahefendizade Mustafa Efendi13 Nisan 1736 – 4 Mart 17458 yıl, 325 gün
Pirizade Mehmed Sahib Efendi4 Mart 1745 – 5 Nisan 17461 yıl, 32 gün
Hayatizade Mehmed Emin Efendi5 Nisan 1746 – 25 Ekim 1746203 gün
Seyit Mehmet Zeynelabidin Efendi25 Ekim 1746 – 20 Temmuz 17481 yıl, 268 gün
Ebuishakzade Mehmet Esat Efendi20 Temmuz 1748 – 12 Ağustos 17491 yıl, 23 gün
Halilefendizade Mehmed Said Efendi12/13 Ağustos 1749 – 2/3 Haziran 1750≈ 294 gün
Seyyid Murtaza Efendi3 Haziran 1750 – 12 Ocak 17554 yıl, 223 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
2 Ağustos 1696, Edirne
Ölüm
13 Aralık 1754, İstanbul, Topkapı Sarayı eceliyleCuma namazı dönüşü, Topkapı Sarayı'na Demirkapı'dan girerken ansızın öldü.
Annesi
Sâliha Sultan
Babası
II. Mustafa 22. Osmanlı padişahı
Türbesi
Turhan Sultan Türbesi, Yeni Cami, Eminönü, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 25 Kasım 1730Tahta çıkışından yaklaşık iki ay sonra Patrona Halil ve yandaşları sarayda yakalanıp öldürüldü.
  2. 1734Humbaracı Ahmed Paşa'nın öncülüğünde Üsküdar'da Hendesehâne açıldı.
  3. 2 Mayıs 1736Azak'a saldıran Rusya'ya karşı savaş kararı alındı; ardından Avusturya da savaşa katıldı.
  4. 1739Belgrad geri alındı; Avusturya ve Rusya ile yapılan Belgrad barışıyla savaş sona erdi.
  5. 4 Eylül 1746Nâdir Şah ile Kasrışirin esaslarına dayanan barış yapıldı ve İran cephesi sakinleşti.

Kaynak notları

  • Cülus tarihi kaynaklarda farklı: DİA I. Mahmud maddesi 2 Ekim 1730, DİA III. Osman maddesi 1 Ekim 1730, Vikipedi 30 Eylül 1730; kendi DİA maddesi esas alındı.
  • Belgrad Antlaşması'nı DİA 28 Eylül 1739 olarak veriyor; yaygın tarih 18 Eylül 1739 olduğundan olayda yalnız yıl yazıldı.
  • Nuruosmaniye yanında hazırlattığı türbeye değil, III. Osman'ın emriyle Turhan Sultan Türbesi'ne gömüldü.
  • Patrona Halil'in öldürülme tarihi (25 Kasım 1730) yalnız Vikipedi'ye dayanıyor; DİA gün vermiyor.
  • 'Kambur Mahmud' lakabı yalnız Vikipedi'de geçiyor.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “I. Mahmud”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/I._MahmudCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Abdülkadir Özcan, “MAHMUD I”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 27, 2003, s. 348-352. islamansiklopedisi.org.tr/mahmud-i--osmanliBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı