Osmanlı şeyhülislamı
Pirizade Mehmed Sahib Efendi
1745–1746Gerileme Dönemibir kez şeyhülislam oldu
İbn Haldun'un Mukaddime'sini Türkçeye ilk çeviren, Sâhib mahlaslı şair ve I. Mahmud döneminde bir yıl şeyhülislamlık yapan âlim.
Şeyhülislamlıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 86.1. görev | 4 Mart 1745 – 5 Nisan 1746 | I. MahmudGerileme Dönemi | 1 yıl, 32 gün | istifaHastalığı nedeniyle çekildi; Şem'dânîzâde oğlunun uygunsuz davranışları yüzünden azledildiğini yazar |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Pirizade Mehmed Sahib Efendi listede #65 numaralı şeyhülislamdır.
Hayatı
- Köken
- ilmiye kökenliYeniçeri ağalarından Pîrî Ağa'nın oğlu; Feyzullah Efendi'nin hizmetinde bulunup medrese yoluyla yükseldi, padişah imamlığı yaptı
- Doğum
- İstanbul, 1674
- Aile
- Pîrîzâde ailesi
- Ölüm
- eceliyle (İstanbul, 1749)
Akrabaları
- oğluPirizade Osman Sahib Efendi1768–1770
- torununun torunuMehmed Sahib Efendi1909–1910
Eserleri
- Tercüme-i Mukaddime-i İbn Haldûn
- Divan
- Kitâbü's-Siyâse
- Risâle ʿalâ bahs min ebhâsi'l-Lümʿa fî milki'l-mütʿa
Eser adları kaynaklarda geçtiği biçimiyle; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- Vikipedi hastalık ve yaşlılık nedeniyle azledildiğini söyler; DİA hastalık nedeniyle ayrıldığını yazıp azil rivayetini de aktarır.
- Vikipedi Mukaddime'nin kalan altıncı bölümünü yalnızca Ahmed Cevdet Paşa'nın tamamladığını söyler; DİA Bulak baskısında Mehmed Rifat Efendi'nin de bir kısmı çevirdiğini belirtir.
- Ölüm yeri açıkça yazılmıyor; Üsküdar'daki evine dönmüştü ve Karacaahmet'te gömülü.
- Mehmed Sahib Efendi (1909) DİA'ya göre oğlu Osman Sâhib Efendi'nin kız tarafından torununun oğludur; bu kişiye göre torununun torunu olur.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Pirizade Mehmed Sahib Efendi”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Pirizade_Mehmed_Sahib_EfendiCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar; CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm AnsiklopedisiTahsin Özcan, “PÎRÎZÂDE MEHMED SÂHİB EFENDİ”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 34, 2007, s. 288-290. islamansiklopedisi.org.tr/pirizade-mehmed-sahib-efendi--18-yyBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.