8. Osmanlı padişahı

II. Bayezid

LakaplarıBâyezîd-i Velî, Adlî (mahlas)

1481–1512Yükseliş Dönemi7 sadrazam4 şeyhülislam

Cem Sultan'la taht mücadelesini kazanan, dışta temkinli bir siyaset izleyip iç düzeni ve kültürü öne çıkaran sekizinci Osmanlı padişahı.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat22 Mayıs 1481 – 24 Nisan 151230 yıl, 338 güntahttan indirildiYeniçerilerin desteğiyle tahta geçti; otuz yılı aşkın saltanatın sonunda yine yeniçeri baskısıyla tahtı oğlu Selim'e bırakmak zorunda kaldı.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 7 kişi, 10 atama

  1. İshak Paşa2. görev1481–1482
  2. Koca Davut Paşa1482–1497
  3. Hersekli Ahmed Paşa1497–1498
  4. Çandarlı (2.) İbrahim Paşa1498–1499
  5. Mesih Paşa1499–1501
  6. Hadım Ali Paşa1501–1503
  7. Hersekli Ahmed Paşa2. görev1503–1506
  8. Hadım Ali Paşa2. görev1506–1511
  9. Hersekli Ahmed Paşa3. görev1511
  10. Koca Mustafa Paşa1511–1512

Şeyhülislamlar 4 kişi

  1. Molla Gürânidevam1480–1488
  2. Alâeddin Arabî Efendi1495–1496
  3. Efdalzade Hamîdüddin Efendi1496–1503
  4. Zenbilli Ali Efendi1503–1526
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
İshak Paşa2. görev1481 – 14820-1 yıl
Koca Davut Paşa1482 – 149714-15 yıl
Hersekli Ahmed Paşa1497 – 14980-1 yıl
Çandarlı (2.) İbrahim Paşa1498 – 14990-1 yıl
Mesih Paşa1499 – 15011-2 yıl
Hadım Ali Paşa1501 – 15031-2 yıl
Hersekli Ahmed Paşa2. görev1503 – 15062-3 yıl
Hadım Ali Paşa2. görev1506 – 15114-5 yıl
Hersekli Ahmed Paşa3. görev1511 – 15110 yıl
Koca Mustafa Paşa1511 – 1512≈ 1 yılsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Molla Gürâni1480 – 1488≈ 9 yılönceki saltanattan devam
Alâeddin Arabî EfendiNisan 1495 – Nisan 1496≈ 1 yıl
Efdalzade Hamîdüddin EfendiMart 1496 – Şubat 1503≈ 7 yıl
Zenbilli Ali Efendi1503 – 1526≈ 24 yılsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
1448, Dimetoka
Ölüm
10 Haziran 1512, Abalar köyü, Çorlu yakınlarıTahtı bıraktıktan sonra Dimetoka'ya giderken yolda fenalaşıp öldü; zehirlenmiş olabileceği ileri sürülür, kesin değildir.
Annesi
Gülbahar Hatun
Babası
Fâtih Sultan Mehmed 7. Osmanlı padişahı
Tahta çıkan oğulları
Yavuz Sultan Selim
Türbesi
Bayezid Camii yanındaki türbesi, Beyazıt, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 22 Haziran 1481Yenişehir'de kardeşi Cem'i yendi; Cem sonunda Rodos şövalyelerine sığındı.
  2. Temmuz-Ağustos 1484Boğdan seferinde Kili ve Akkirman kaleleri alındı, Kırım'a kara bağlantısı kuruldu.
  3. 1485-1491Çukurova ve Dulkadır üzerindeki rekabet yüzünden Memlüklerle altı yıl süren sonuçsuz bir savaş yapıldı.
  4. 1499-1502Venedik savaşında Modon ile Koron 1500 yazında alındı; Aralık 1502'de barış imzalandı.
  5. 11 Eylül 1509İstanbul'u sarsan ve "küçük kıyamet" diye anılan büyük deprem binlerce can aldı.
  6. 1511Anadolu'da Safevî yanlısı Şahkulu isyanı patlak verdi; şehzadeler arası taht kavgası kızıştı.

Kaynak notları

  • Doğum: DİA 1448 diyor, Vikipedi 3 Aralık 1447 veriyor; DİA esas alındı.
  • Ölüm: DİA 10 Haziran 1512 (25 Rebîülevvel 918), Vikipedi 26 Mayıs 1512; DİA esas alındı.
  • Ölüm yeri: DİA 'Çorlu yakınındaki Abalar köyü' der; Vikipedi Abalar köyünü Edirne'nin Havsa ilçesine bağlar.
  • Ölüm sebebi tartışmalı (hastalık / zehirlenme şüphesi); bu yüzden 'bilinmiyor' sayıldı.
  • Tahttan ayrılış biçimi kaynaklarda 'feragat' olarak geçer, ancak yeniçeri baskısıyla olduğundan 'tahttan indirildi' sayıldı.
  • Venedik savaşı: DİA savaş ilanını 1498'e koyar; çatışmalar 1499'da başladı, barış 14 Aralık 1502'de imzalanıp 20 Mayıs 1503'te Venedik'çe onaylandı.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “II. Bayezid”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/II._BayezidCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Şerafettin Turan, “BAYEZİD II”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 5, 1992, s. 234-238. islamansiklopedisi.org.tr/bayezid-iiBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı