Osmanlı kaptan-ı deryası
Saruca Paşa
1390–1402Kuruluş Dönemibir kez kaptan-ı derya oldu
Çirmen sancağının ilk beyi; I. Bayezid döneminde Gelibolu'yu tahkim edip ilk Osmanlı filosunu oluşturan ve Ege'ye akınlar düzenleyen devlet adamı.
Kaptan-ı deryalıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 6.1. görev | 1390 – 1402 | I. Bayezid, Süleyman ÇelebiKuruluş Dönemipadişah değişince görevde kaldıAynı dönemde sadrazam (yaklaşık): Çandarlı Ali Paşa | — | bilinmiyorAnkara Savaşı'ndan sonra Rumeli'ye döndüğü ve kardeşler mücadelesinde yer aldığı anlaşılıyor. |
| 9.başka kişi | 1422 – 1451 | II. Murad, Fâtih Sultan Mehmed, II. Murad, Fâtih Sultan MehmedKuruluş Dönemipadişah değişince görevde kaldıAynı dönemde sadrazam (yaklaşık): Çandarlı (1.) İbrahim Paşa, Koca Mehmed Nizamüddin Paşa, Çandarlı Halil PaşaAynı dönemde şeyhülislam (yaklaşık): Molla Şemsüddin-i Fenari, Molla Fahrettin Acemi | — | bilinmiyorlistede aynı adla; kaynak notuna göre başka bir kişi |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Saruca Paşa listede #6 numaralı kaptan-ı deryadır. Süre, yalnız iki ucu da gün olarak bilinen görevler için verilir. Kuruluş Dönemi tarihleri yaklaşıktır. “listede aynı adla” işaretli satırı liste Saruca Paşa adıyla verir; kaynak notuna göre o görev aynı adı taşıyan başka bir kişiye aittir. Bu satır, yukarıdaki yıllara ve görev sayısına katılmamıştır.
Hayatı
- Köken
- bilinmiyorKökeni kayıtlı değil; I. Murad döneminde Rumeli'de yaya askerine kumanda eden bir uç beyi olarak öne çıktı
- Aile
- Oğlu Umur Bey, torunu Ali Bey
- Ölüm
- eceliyle (Çirmen, 1415'ten önce)
Seferleri
- Karamanoğlu Ali Bey'e karşı savaş (1386)
- Kosova Savaşı (1389)
- Sakız ve Eğriboz akınları (1390'lar)
- Çanakkale Boğazı'nda Haçlı donanmasıyla çatışma (1399)
- Ankara Savaşı (1402)
Kaynaklarda adı geçen başlıca deniz seferleri ve savaşlar; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- DİA'ya göre 9 Nisan 1415 tarihli bir vakfiyede "merhum" diye anıldığından bu tarihten önce, emekli olarak çekildiği Çirmen'de ölmüştür; Vikipedi ise ölümünü 1392'de Gelibolu'da gösterir.
- Liste kendisine 1422-1451 arasında ikinci bir görev verir ve bitiş yılını soru işaretiyle yazar; DİA ölümünü 1415'ten önceye koyduğu için bu ikinci görev aynı kişiye ait olamaz. DİA, onun İstanbul'un fethi sırasında vezir olan adaşı Saruca Paşa ile sık karıştırıldığını da belirtir.
- Liste ilk görevinin bitişini 1402 verir; Vikipedi kaptanlığını 1390-1392 yıllarıyla sınırlar, DİA ise ne zaman sona erdiğini belirtmez.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Saruca Paşa (denizci)”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Saruca_Paşa_(denizci)CC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Kaptan-ı deryalar listesi”, Türkçe Vikipedi, 37756420 numaralı sürüm. tr.wikipedia.org/wiki/Kaptan-ı_deryalar_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar (kaynak notlarında belirtilen birkaç tarih TDV İslâm Ansiklopedisi’nden); CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm Ansiklopedisiİdris Bostan, “SARUCA PAŞA”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 36, 2009, s. 168-169. islamansiklopedisi.org.tr/saruca-pasaBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.