Osmanlı şeyhülislamı
Molla Şemsüddin-i Fenari
1425–1431Kuruluş Dönemibir kez şeyhülislam oldu
Bursa kadılığı ve müderrisliğiyle tanınan, II. Murad'ın müftü tayin ettiği ve ilk Osmanlı şeyhülislamı sayılan âlim ve mutasavvıf.
Şeyhülislamlıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 1.1. görev | 1425 – 15 Mart 1431 | II. MuradKuruluş Dönemi | ≈ 6 yıl | görevde vefatII. Murad tarafından müftülüğe getirildi; ikinci hac dönüşünden kısa süre sonra Bursa'da öldü. |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Molla Şemsüddin-i Fenari listede #1 numaralı şeyhülislamdır. ≈ işaretli süreler tarihlerden hesaplanmıştır. Kuruluş Dönemi tarihleri yaklaşıktır.
Hayatı
- Köken
- tarikat / tasavvuf çevresiTasavvufla meşgul Hamza adlı bir zatın oğlu; ilk derslerini babasından aldı, İznik, Amasya ve Kahire'de okuyarak yetişti
- Doğum
- Bursa (kökeni tartışmalı), 1350
- Aile
- Fenarîzade
- Ölüm
- görevde vefat (Bursa, 1431)
Akrabaları
- torununun oğluFenarîzade Muhyiddin Çelebi1543–1545
Eserleri
- Fusûlü'l-bedâyi'
- Aynü'l-a'yân (Tefsîru Sûreti'l-Fâtiha)
- el-Fevâidü'l-Fenâriyye
- Misbâhu'l-üns
- Şerhu'l-Ferâizi's-Sirâciyye
Eser adları kaynaklarda geçtiği biçimiyle; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- Liste müftülüğün başlangıcını 1424 verir; DİA 828 (1425) der, Vikipedi 1424 der.
- Liste bitişi 1430; DİA ölüm tarihini 1 Receb 834 (15 Mart 1431) verir (Vikipedi metni 1430, bilgi kutusu 1431). Hüseyin Hüsâmeddin'e göre ölüm 838 (1434-35).
- Görevi ölümüne kadar sürdürdüğü kaynaklarda açıkça yazmıyor; başka bir ayrılış nedeni de verilmediği için görevde vefat kabul edildi.
- DİA, onun 'ilk şeyhülislam' sayılmasının sonraki dönemin kurumsal anlamıyla okunmaması gerektiğini belirtir.
- Doğum yeri DİA'da belirtilmiyor; Bursa yalnız Vikipedi bilgi kutusunda geçiyor, Fenârî nisbesi için Mâverâünnehir ve Bursa yöresi rivayetleri var.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Molla Fenari”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Molla_FenariCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar; CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm Ansiklopedisiİbrahim Hakkı Aydın, “MOLLA FENÂRΔ, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 30, 2020, s. 245-247. islamansiklopedisi.org.tr/molla-fenariBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.