Osmanlı kaptan-ı deryası
Kayserili Halil Paşa
1595–1623Duraklama Dönemi5 kez kaptan-ı derya oldu
Defalarca kaptan-ı derya, iki kez sadrazam olan devlet adamı; Kıbrıs açıklarında büyük Malta kalyonunu ele geçirmesiyle tanınır.
Kaptan-ı deryalıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 45.1. görev | 26 Haziran 1595 – 8 Nisan 1598 | III. MehmedDuraklama DönemiAynı dönemde sadrazam: Serdar Ferhat Paşa, Koca Sinan Paşa, Tekeli Lala Mehmed Paşa, Damat İbrahim Paşa, Yusuf Sinan Paşa, Hadım Hasan PaşaAynı dönemde şeyhülislam: Bostanzade Mehmet Efendi, Hoca Sâdeddin Efendi | 2 yıl, 286 gün | bilinmiyor |
| 51.2. görev | 6 Şubat 1609 – Ekim 1611 | I. AhmedDuraklama DönemiAynı dönemde sadrazam: Kuyucu Murat Paşa, Nasuh PaşaAynı dönemde şeyhülislam: Hocazade Mehmed Efendi | — | azilHamisi Kuyucu Murad Paşa'nın ölümünden sonra görevden alındı; yerine Öküz Mehmed Paşa geldi. |
| 53.3. görev | 21 Kasım 1613 – 17 Kasım 1616 | I. AhmedDuraklama DönemiAynı dönemde sadrazam: Nasuh Paşa, Öküz Mehmed PaşaAynı dönemde şeyhülislam: Hocazade Mehmed Efendi, Hocazade Esad Efendi | 2 yıl, 361 gün | başka göreve geçtiDenizdeki çalışmalarının ardından sadrazamlığa getirildi. |
| 57.4. görev | 23 Aralık 1619 – Aralık 1620 | Genç OsmanDuraklama DönemiAynı dönemde sadrazam: İstanköylü Çelebi (Güzelce) Ali PaşaAynı dönemde şeyhülislam: Hocazade Esad Efendi | — | azilVikipedi 1620 sonlarında azledildiğini yazar; DİA bu dönemde bir kesintiden söz etmez. |
| 59.5. görev | Haziran 1621 – Nisan 1623 | Genç Osman, Deli MustafaDuraklama Dönemipadişah değişince görevde kaldıAynı dönemde sadrazam: Ohrili Hüseyin Paşa, Dilaver Paşa, Kara Davut Paşa, Mere Hüseyin Paşa, Lefkeli Mustafa Paşa, Gürcü Hadim Mehmed PaşaAynı dönemde şeyhülislam: Hocazade Esad Efendi, Zekeriyazade Yahya Efendi | — | azilRakip gördüğü Sadrazam Mere Hüseyin Paşa tarafından görevden alınıp Malkara'ya gönderildi. |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Kayserili Halil Paşa listede #39 numaralı kaptan-ı deryadır. Süre, yalnız iki ucu da gün olarak bilinen görevler için verilir.
Hayatı
- Köken
- devşirme / EnderunZeytun'da doğdu; devşirilerek Acemi Oğlanları Mektebi ve Enderun'da yetişti; ağabeyi Vezir Mehmed Paşa idi.
- Doğum
- Zeytun (Süleymanlı, Kahramanmaraş), 1570 civarı
- Aile
- Ağabeyi, 1589 Beylerbeyi Vakası'nda öldürülen Vezir Mehmed Paşa'dır.
- Ölüm
- eceliyle (İstanbul, 1629)
Seferleri
- Kıbrıs açıklarında Malta kalyonunun zaptı (1609)
- Malta seferi (1614)
- Manfredonya baskını (1620)
- Karadeniz'de Kazaklara karşı sefer (1621)
Kaynaklarda adı geçen başlıca deniz seferleri ve savaşlar; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- Liste 1595-1598 kaptanlığını 'Damat Halil Paşa' adıyla bu kişiye bağlar; oysa DİA'ya göre Kayserili Halil Paşa o yıllarda sarayda görevliydi ve saraydan ancak 1606'dan sonra çıktı. Bu satır büyük olasılıkla aynı adı taşıyan başka bir Halil Paşa'ya aittir.
- Vikipedi onu 'Damat Halil Paşa' diye de anar; kaynaklarda hanedandan biriyle evlendiğine dair bilgi yoktur.
- Liste ikinci ve dördüncü atamaları 24 Kasım 1613 ile 24 Aralık 1619 olarak verir; DİA bu tarihleri 21 Kasım 1613 ve 23 Aralık 1619 olarak kaydeder.
- DİA üçüncü kaptanlığını 23 Aralık 1619'dan Nisan 1623'e kadar kesintisiz anlatır; liste ve Vikipedi ise 1620-1621 arasına Niğdeli Mustafa Paşa'nın kısa kaptanlığını yerleştirir.
- Liste son görevin bitişini 5 Şubat 1623 verir; DİA azlini Nisan 1623'e koyar.
- Liste ikinci görevin başlangıcını yalnızca 1609 olarak verir; 6 Şubat 1609 günü Vikipedi'den, Ekim 1611 bitişi DİA'dandır.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Kayserili Halil Paşa”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Kayserili_Halil_PaşaCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Kaptan-ı deryalar listesi”, Türkçe Vikipedi, 37756420 numaralı sürüm. tr.wikipedia.org/wiki/Kaptan-ı_deryalar_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar (kaynak notlarında belirtilen birkaç tarih TDV İslâm Ansiklopedisi’nden); CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm AnsiklopedisiAlexander H. de Groot, “Halil Paşa, Kayserili”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 15, 1997, s. 324-326. islamansiklopedisi.org.tr/halil-pasa-kayseriliBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.