15. Osmanlı padişahı

Deli Mustafa

Resmî adıI. Mustafa

1617–1618, 1622–1623Duraklama Dönemi7 sadrazam2 şeyhülislam

Aklî dengesizliği yüzünden iki kez kısa süre tahtta kalan, iki kez de tahttan indirilen padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatları

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat22 Kasım 1617 – 26 Şubat 161896 güntahttan indirildiI. Ahmed'in ölümüyle veraset geleneği dışında tahta geçti; aklî rahatsızlığı gerekçesiyle 96 gün sonra indirildi.
2.saltanat20 Mayıs 1622 – 10 Eylül 16231 yıl, 113 güntahttan indirildiKapıkulu isyanında yeniden tahta çıkarıldı; yönetim annesi ve sadrazamlarda kaldı, sadrazam ve ulemânın uzlaşmasıyla indirildi.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 7 kişi, 8 atama

  1. Damat Halil Paşadevam1616–1619
  2. Ohrili Hüseyin Paşa2. görev1622
  3. Kara Davut Paşa1622
  4. Mere Hüseyin Paşa1622
  5. Lefkeli Mustafa Paşa1622
  6. Gürcü Hadim Mehmed Paşa1622–1623
  7. Mere Hüseyin Paşa2. görev1623
  8. Kemankeş Kara Ali Paşa1623–1624

Şeyhülislamlar 2 kişi, 3 atama

  1. Hocazade Esad Efendidevam1615–1622
  2. Hocazade Esad Efendidevam1615–1622
  3. Zekeriyazade Yahya Efendi1622–1623
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
1. saltanat · 1617–1618
Damat Halil Paşa17 Kasım 1616 – 18 Ocak 1619≈ 2 yıl, 63 günönceki saltanattan devam; sonraki saltanatta da sürdü
2. saltanat · 1622–1623
Ohrili Hüseyin Paşa2. görev20 Mayıs 1622 – 20 Mayıs 16220 gün
Kara Davut Paşa20 Mayıs 1622 – 13 Haziran 162224 gün
Mere Hüseyin Paşa13 Haziran 1622 – 8 Ağustos 162256 gün
Lefkeli Mustafa Paşa8 Ağustos 1622 – 21 Eylül 162244 gün
Gürcü Hadim Mehmed Paşa21 Eylül 1622 – 5 Şubat 1623137 gün
Mere Hüseyin Paşa2. görev5 Şubat 1623 – 30 Ağustos 1623206 gün
Kemankeş Kara Ali Paşa30 Ağustos 1623 – 3 Nisan 1624≈ 216 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
1. saltanat · 1617–1618
Hocazade Esad Efendi2 Temmuz 1615 – 21 Mayıs 16226 yıl, 323 günönceki saltanattan devam; sonraki saltanatta da sürdü
2. saltanat · 1622–1623
Hocazade Esad Efendi2 Temmuz 1615 – 21 Mayıs 16226 yıl, 323 günönceki saltanattan devam
Zekeriyazade Yahya Efendi21 Mayıs 1622 – 4 Ekim 16231 yıl, 136 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
1591-92 (muhtemelen 1000 h.), Manisa
Ölüm
20 Ocak 1639, İstanbul (Topkapı Sarayı) eceliyleTahttan indirildikten sonra on beş yıl sarayda kapalı yaşadı; doğal yoldan öldüğü kaydedilir, IV. Murad'ın parmağı olduğu da söylenir.
Annesi
Halime Sultan (DİA: adı bilinmiyor, Abaza asıllı)
Babası
III. Mehmed 13. Osmanlı padişahı
Türbesi
I. Mustafa (İbrâhim) Türbesi, Ayasofya, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 22 Kasım 1617Ağabeyi I. Ahmed'in ölümü üzerine, yeğeni Osman yerine tahta geçirildi.
  2. 26 Şubat 1618Akıl sağlığı gerekçesiyle tahttan indirildi, yerine II. Osman çıkarıldı.
  3. 20 Mayıs 1622Yeniçeri ve sipahi isyanıyla ikinci kez tahta oturtuldu; II. Osman aynı gün Yedikule'de öldürüldü.
  4. 8 Ocak 1623II. Osman'ın katlinden sorumlu tutulan Kara Dâvud Paşa Yedikule'de idam edildi.
  5. 10 Eylül 1623Sadrazam, şeyhülislâm ve kazaskerlerin uzlaşmasıyla tahttan alındı; yerine IV. Murad geçti.

Kaynak notları

  • Anne adı: Vikipedi 'Halime Sultan' der; DİA annenin adının bilinmediğini, yalnız Abaza asıllı olduğunu belirtir.
  • Doğum yılı kesin değil; DİA 'muhtemelen 1000 (1591-92)' der.
  • Ölüm yeri: Vikipedi bilgi kutusu Eski Saray, metni Topkapı Sarayı der; DİA yalnız kapatıldığı odada yaşadığını yazar.
  • İkinci saltanatın başlangıcı: isyan 19 Mayıs 1622'de başladı, resmî biat 20 Mayıs 1622'de Topkapı Sarayı'nda yapıldı.

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “I. Mustafa (Vikipedi)”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/I._MustafaCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Feridun Emecen, “MUSTAFA I”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 31, 2020, s. 272-275. islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-iBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı