Osmanlı şeyhülislamı
Mehmed Cemaleddin Efendi
1891–1913Dağılma Dönemi2 kez şeyhülislam oldu
II. Abdülhamid'in güvendiği, mektupçuluktan şeyhülislamlığa yükselip yaklaşık on sekiz yıl bu makamda kalan ve hatıralarını yazan Osmanlı âlimi.
Şeyhülislamlıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 158.1. görev | 4 Eylül 1891 – 14 Şubat 1909 | II. AbdülhamidDağılma Dönemi | 17 yıl, 163 gün | istifaKabine değişikliği sırasında istifa etti; halef göstermesi şartıyla kabul edildi. |
| 164.2. görev | 22 Temmuz 1912 – Ocak 1913 | V. MehmedDağılma Dönemi | ≈ 6 ay | kabine değişimiAhmed Muhtar ve Kâmil paşa kabinelerinde altı ay kadar kaldı; Bâbıâli Baskını'ndan sonra siyasetten çekildi. |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Mehmed Cemaleddin Efendi listede #118 numaralı şeyhülislamdır. ≈ işaretli süreler tarihlerden hesaplanmıştır.
Hayatı
- Köken
- ilmiye ailesiKazasker Hâlid Efendi'nin oğlu, kazasker Şeyh Yûsuf Efendi'nin torunu; anne tarafından dedesi de Rumeli kazaskeriydi
- Doğum
- İstanbul, 1848
- Aile
- Hâlidefendizade
- Ölüm
- sürgünde vefat (Remle, Mısır, 1919)
Eserleri
- Siyasi Hatıralarım
Eser adları kaynaklarda geçtiği biçimiyle; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- Ölüm tarihi Vikipedi'de 5 Nisan 1917, DİA'da 4 Nisan 1919; DİA esas alındı.
- Birinci dönemin sonu Vikipedi halefiyet kutusunda 14 Kasım 1909, DİA'da 14 Şubat 1909.
- Mısır'a gidişi Vikipedi'de sürgün olarak anlatılır; DİA İttihatçıların İstanbul'da kalmasını sakıncalı bulduğunu yazar.
- İkinci dönemin bitiş günü kaynaklarda kesin verilmiyor; Bâbıâli Baskını (Ocak 1913) esas alındı.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Cemaleddin Efendi”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Cemaleddin_EfendiCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar; CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm AnsiklopedisiMehmet İpşirli, “CEMÂLEDDİN EFENDİ, Hâlidefendizâde”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 7, 1993, s. 309-310. islamansiklopedisi.org.tr/cemaleddin-efendi-halidefendizadeBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.