Osmanlı şeyhülislamı
Hasan Hayrullah Efendi
1874–1877Dağılma Dönemi2 kez şeyhülislam oldu
Abdülaziz'in imamıyken şeyhülislam olan, Abdülaziz ile V. Murad'ı tahttan indiren fetvaları imzaladığı için Taif'e sürülüp orada ölen din adamı.
Şeyhülislamlıkları
| Sıra | Başlangıç – bitiş | Padişah | Süre | Görevden ayrılış |
|---|---|---|---|---|
| 151.1. görev | 11 Haziran 1874 – 19 Temmuz 1874 | AbdülazizDağılma Dönemi | 38 gün | azilBanka imtiyazına karşı çıkınca sadrazam Hüseyin Avni Paşa ile ters düştü, onun girişimiyle görevden alındı |
| 153.2. görev | 12 Mayıs 1876 – 26 Temmuz 1877 | Abdülaziz, V. Murad, II. AbdülhamidDağılma Dönemipadişah değişince görevde kaldı | 1 yıl, 75 gün | azilİki padişahın hal fetvasını imzaladı; II. Abdülhamid bir süre tuttuktan sonra azletti |
Sıra, Vikipedi listesindeki atama sırasıdır; Hasan Hayrullah Efendi listede #114 numaralı şeyhülislamdır.
Hayatı
- Köken
- ilmiye kökenliTersane yoklamacısı Hamdullah Efendi'nin oğlu; güzel sesi ve kıraat bilgisiyle saray imamı oldu, kazaskerliğe oradan yükseldi
- Doğum
- İstanbul, 1834
- Ölüm
- sürgünde vefat (Taif, 1898)
Eserleri
- Hâtırat
Eser adları kaynaklarda geçtiği biçimiyle; seçme bir liste olabilir.
Kaynak notları
- DİA maddesi 'Hayrullah Efendi, İmâm-ı Sultânî' başlığıyla yer alıyor ve doğum yılını 'muhtemelen 1834' diye veriyor; ölüm yılı yazmıyor, 1898 Vikipedi'den.
- Vikipedi azilden hemen sonra Taif'e sürüldüğünü söylüyor; DİA'ya göre önce şeyhülharem olarak Medine'ye gitti, 1880'de azledildi ve ardından Taif'e sürüldü.
- Vikipedi 1881 Yıldız Mahkemesi'nde gıyabında idama mahkûm edilip cezasının sürgüne çevrildiğini yazıyor; DİA mahkemeye çağrılmadığını belirtiyor.
- İlk dönem süresi: Vikipedi bir yerde 42 gün, başka yerde 40 gün diyor; DİA'ya göre bir ay sekiz gün.
Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.
Kaynaklar
- Vikipedi“Hasan Hayrullah Efendi”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Hasan_Hayrullah_EfendiCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
- Vikipedi“Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar; CC BY-SA 4.0
- TDV İslâm AnsiklopedisiMehmet İpşirli, “HAYRULLAH EFENDİ, İmâm-ı Sultânî”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 17, 1998, s. 75-76. islamansiklopedisi.org.tr/hayrullah-efendi-imam-i-sultaniBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.