12. Osmanlı padişahı

III. Murad

LakabıMurâdî (mahlas)

1574–1595Yükseliş Dönemi, Duraklama Dönemi8 sadrazam7 şeyhülislam

Döneminde uzun İran savaşı kazanılan ve Habsburglarla Uzun Savaş başlayan, saray kadınları ile ileri gelenlerinin etkili olduğu padişah.

Sadrazamlar ağacında gösterŞeyhülislamlar ağacında gösterVikipedi’de oku ↗DİA maddesi ↗

Saltanatı

SıraBaşlangıç – bitişSüreSona eriş
1.saltanat22 Aralık 1574 – 16 Ocak 159520 yıl, 25 günvefatManisa'dan gelip tahta çıktı; uzun İran ve Habsburg savaşlarıyla geçen, saraydan pek çıkmadığı saltanatı ölümüyle bitti.

Süreler tarihlerden hesaplanmıştır; ≈ işaretli olanlar, ay ya da yıl düzeyinde bilinen tarihlere dayandığı için yaklaşıktır.

Saltanatında görev yapanlar

Sadrazamlar 8 kişi, 12 atama

  1. Sokollu Mehmed Paşadevam1565–1579
  2. Semiz Ahmed Paşa1579–1580
  3. Lala Mustafa Paşa1580
  4. Koca Sinan Paşa1580–1582
  5. Kanijeli Siyavuş Paşa1582–1584
  6. Özdemiroğlu Osman Paşa1584–1585
  7. Hadim Mesih Mehmed Paşa1585–1586
  8. Kanijeli Siyavuş Paşa2. görev1586–1589
  9. Koca Sinan Paşa2. görev1589–1591
  10. Serdar Ferhat Paşa1591–1592
  11. Kanijeli Siyavuş Paşa3. görev1592–1593
  12. Koca Sinan Paşa3. görev1593–1595

Şeyhülislamlar 7 kişi, 8 atama

  1. Çivizade Damadı Hamid Efendidevam1574–1577
  2. Kadızade Ahmed Şemseddin Efendi1577–1580
  3. Malûlzade Mehmed Efendi1580–1582
  4. Çivizade Hacı Mehmed Efendi1582–1587
  5. Abdülkadir Şeyhî Efendi1587–1589
  6. Bostanzade Mehmet Efendi1589–1592
  7. Bayramzade Zekeriya Efendi1592–1593
  8. Bostanzade Mehmet Efendi2. görev1593–1598
Çubuklar, görevin bu saltanata düşen kısmıdır; açık renkli çubuk önceki saltanattan devam eden görevdir. Her satır kişinin sayfasına gider.

Sadrazamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Sokollu Mehmed Paşa28 Haziran 1565 – 12 Ekim 1579≈ 14 yıl, 106 günönceki saltanattan devam
Semiz Ahmed Paşa11 Ekim 1579 – 28 Nisan 15801 yıl, 1 gün
Lala Mustafa Paşa28 Nisan 1580 – 7 Ağustos 1580101 gün
Koca Sinan Paşa7 Ağustos 1580 – 6 Aralık 15822 yıl, 121 gün
Kanijeli Siyavuş Paşa24 Aralık 1582 – 25 Temmuz 15841 yıl, 214 gün
Özdemiroğlu Osman Paşa28 Temmuz 1584 – 29 Ekim 15851 yıl, 93 gün
Hadim Mesih Mehmed Paşa1 Kasım 1585 – 14 Nisan 1586164 gün
Kanijeli Siyavuş Paşa2. görev14 Nisan 1586 – 2 Nisan 1589164 gün
Koca Sinan Paşa2. görev14 Nisan 1589 – 1 Ağustos 15912 yıl, 109 gün
Serdar Ferhat Paşa1 Ağustos 1591 – 4 Nisan 1592247 gün
Kanijeli Siyavuş Paşa3. görev4 Nisan 1592 – 28 Ocak 1593299 gün
Koca Sinan Paşa3. görev28 Ocak 1593 – 16 Şubat 1595≈ 2 yıl, 19 günsonraki saltanatta da sürdü

Şeyhülislamlar

AdGörev tarihleriGörev süresiNot
Çivizade Damadı Hamid Efendi1574 – 16 Ekim 1577≈ 4 yılönceki saltanattan devam
Kadızade Ahmed Şemseddin Efendi18 Ekim 1577 – 25 Mayıs 15802 yıl, 219 gün
Malûlzade Mehmed Efendi25 Mayıs 1580 – 21 Ocak 15821 yıl, 241 gün
Çivizade Hacı Mehmed Efendi21 Ocak 1582 – 6 Mayıs 15875 yıl, 105 gün
Abdülkadir Şeyhî Efendi8 Mayıs 1587 – 2 Nisan 15891 yıl, 329 gün
Bostanzade Mehmet Efendi3 Nisan 1589 – 1592≈ 4 yıl
Bayramzade Zekeriya Efendi9-10 Mayıs 1592 – 11 Temmuz 1593≈ 1 yıl, 62 gün
Bostanzade Mehmet Efendi2. görev11 Temmuz 1593 – 1 Nisan 15984 yıl, 264 günsonraki saltanatta da sürdü

Kişiler ve tarihler iki defterin Vikipedi listelerinden; bir görev, tarihleri saltanata değdiği ölçüde burada yer alır. Yalnız ayı ya da yılı bilinen bir tarih saltanat sınırına düşüyorsa listenin görevi bu padişahın altında gösterip göstermediğine bakılır. Yalnız yılı bilinen tarihler yaklaşıktır.

Hayatı

Doğum
4 Temmuz 1546, Bozdağ yaylası, Manisa
Ölüm
16 Ocak 1595, Topkapı Sarayı, İstanbul eceliyleÖlümünden yaklaşık yirmi gün önce soğuk algınlığıyla rahatsızlandı; mesane hastalığı olduğu da söylenir, sarayda öldü.
Annesi
Nurbânû Sultan
Babası
II. Selim 11. Osmanlı padişahı
Tahta çıkan oğulları
III. Mehmed
Türbesi
Ayasofya Camii haziresindeki türbesi, İstanbul

Önemli olaylar

  1. 1578Safevîlere karşı uzun savaş başladı; Lala Mustafa Paşa Çıldır'da zafer kazanıp Şirvan'a girdi.
  2. Ekim 1579Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa bir suikastla öldürüldü.
  3. Mayıs 1580İngiliz tüccarlarının tümüne Osmanlı sularında serbest ticaret imtiyazı tanındı.
  4. Eylül 1585Özdemiroğlu Osman Paşa Tebriz'i aldı.
  5. 1589Ayarı düşük akçe yüzünden kapıkulu ayaklandı ve sorumluların teslim edilmesini zorla istedi.
  6. 1590Safevîlerle barış yapıldı; fethedilen yerler Osmanlıda kaldı.

Kaynak notları

  • Ölüm: DİA'nın Murad III maddesi 17 Ocak 1595 (6 Cemâziyelevvel 1003), DİA'nın Mehmed III maddesi 15-16 Ocak 1595 gecesi, Vikipedi 16 Ocak 1595 veriyor; iki kaynağın örtüştüğü 16 Ocak kullanıldı.
  • Cülûs: DİA 22 Aralık 1574'te resmen ilan edildiğini yazar; Vikipedi 27 Aralık 1574 veriyor.
  • DİA künyesinde baskı yılı 2020 görünüyor; cilt 31 ilk olarak 2006'da basılmıştı, maddenin güncellenmiş baskısı olabilir.
  • Sokullu'nun öldürüldüğü ay DİA'nın Murad III maddesinde geçmiyor (yalnızca 1579).

Kaynakların ayrıştığı ya da verinin nasıl okunduğunu açıklayan notlar.

Kaynaklar

  1. Vikipedi
    “III. Murad”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/III._MuradCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi
    Bekir Kütükoğlu, “MURAD III”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 31, 2020, s. 172-176. islamansiklopedisi.org.tr/murad-iiiBu maddeden yalnızca olgular alınmış, metin aktarılmamıştır.
  3. Vikipedi
    Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesisadrazamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0
  4. Vikipedi
    “Osmanlı şeyhülislamları listesi”, Türkçe Vikipedi, 36830507 numaralı sürüm (22 Şubat 2026). tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_şeyhülislamları_listesişeyhülislamların görev tarihleri; CC BY-SA 4.0

Bütün padişahlarSadrazamlar ağacıŞeyhülislamlar ağacı